യൂറോപ്യൻ യൂണിയനു പിന്നാലെ യുഎസുമായും ഇന്ത്യ ചരിത്രപരമായ വ്യാപാര കരാറിലെത്തിയത് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ കയറ്റുമതി മേഖലയ്ക്ക് വൻ ഭീഷണിയാകുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് യുഎസ് നികുതി കുറച്ചതോടെ, അമേരിക്കൻ വിപണിയിൽ ബംഗ്ലാദേശിന്റെ വസ്ത്രവ്യാപാര ആധിപത്യം തകരുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
സമാനമായ ഇളവുകൾക്കായി ബംഗ്ലാദേശ് യൂറോപ്യൻ യൂണിയനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയാണ് ഇന്ത്യ-യുഎസ് കരാർ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടത്. ഇതിനുപുറമെ, കേന്ദ്ര ബജറ്റിൽ ബംഗ്ലാദേശിനുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം പകുതിയായി വെട്ടിക്കുറച്ചതും അയൽരാജ്യത്തിന് കനത്ത പ്രഹരമായി.വിദേശ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള വ്യാപാര കരാറുകൾക്കായി ബംഗ്ലാദേശ് ഇടക്കാല സർക്കാർ ചർച്ചകൾ ഊർജിതമാക്കി.
നിലവിൽ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ നൽകുന്ന ഡ്യൂട്ടി ഫ്രീ (നികുതിരഹിത) പദവി ഉടൻ അവസാനിക്കാനിരിക്കെ, പുതിയ വ്യാപാര കരാറിനായി മുഖ്യ ഉപദേശകൻ മുഹമ്മദ് യൂനുസ് ഇയു പ്രതിനിധികളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.
ഇന്ത്യ അടുത്തിടെ യുഎസുമായും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനുമായും കരാറിലെത്തിയതോടെ, ആഗോള വിപണിയിൽ ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് മത്സരക്ഷമത വർധിച്ചത് ബംഗ്ലാദേശിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിട്ടുണ്ട്. ഇതിനു പുറമെ, വ്യാപാര ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി അടുത്തിടെ ജപ്പാനുമായും ബംഗ്ലാദേശ് ചർച്ചകൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ലോകത്തെ പ്രമുഖ വസ്ത്ര കയറ്റുമതി രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായ ബംഗ്ലാദേശിന് നിലവിൽ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ നൽകുന്ന തീരുവ രഹിത ആനുകൂല്യം ഉടൻ അവസാനിക്കാൻ പോകുകയാണ്. വികസനം കുറഞ്ഞ രാജ്യം (LDC) എന്ന നിലയിൽ ലഭിച്ചിരുന്ന ഈ പദവി മാറുന്നതോടെ ബംഗ്ലാദേശിലെ തുണിത്തരങ്ങൾക്ക് നികുതി നൽകേണ്ടി വരും.
ഇതിനിടെ ഇന്ത്യയും യുഎസും തമ്മിൽ പുതിയ വ്യാപാര കരാറിൽ ഏർപ്പെട്ടത് ബംഗ്ലാദേശിന് കനത്ത തിരിച്ചടിയാകും. കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ഇന്ത്യൻ തുണിത്തരങ്ങൾ അമേരിക്കൻ വിപണിയിലെത്തുന്നത് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ കയറ്റുമതിയെ സാരമായി ബാധിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.ലോകത്തെ വസ്ത്ര കയറ്റുമതിയിൽ മുൻനിരയിലുള്ള ബംഗ്ലാദേശിന് യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയിളവുകൾ ഉടൻ അവസാനിക്കുന്നത് വലിയ തിരിച്ചടിയാകുന്നു. വികസനം കുറഞ്ഞ രാജ്യം (LDC) എന്ന പദവി നഷ്ടമാകുന്നതോടെ ബംഗ്ലാദേശ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ഉയർന്ന തീരുവ നൽകേണ്ടി വരും.
ഇതേസമയം തന്നെ ഇന്ത്യയും യുഎസും തമ്മിലുള്ള പുതിയ വ്യാപാര കരാർ യാഥാർത്ഥ്യമായത് ബംഗ്ലാദേശിന് ഇരട്ടി പ്രഹരമായി. കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ഇന്ത്യൻ തുണിത്തരങ്ങൾ അമേരിക്കൻ വിപണി കീഴടക്കുന്നത് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ കയറ്റുമതി മേഖലയെ സാരമായി ബാധിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
നിലവിൽ 9 മുതൽ 12 ശതമാനം വരെ തീരുവ നൽകിയാണ് ഇന്ത്യൻ തുണിത്തരങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ വിപണിയിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ 2029 നവംബറോടെ ഇത് പൂർണ്ണമായും നികുതിരഹിതമാകുമെന്ന് നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു. ഇതോടെ, ഗുണമേന്മയുള്ള ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുറഞ്ഞ വിലയിൽ യൂറോപ്പിൽ വിൽക്കാൻ കമ്പനികൾക്ക് സാധിക്കും. ഇത് ബംഗ്ലാദേശ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള അയൽരാജ്യങ്ങളുടെ വിപണി വിഹിതം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ഇന്ത്യയെ സഹായിക്കും.